1. Diễn Đàn Đề Thi Việt là nơi chia sẻ thông tin học tập, tài liệu học tập dành cho học sinh, sinh viên và thông tin giảng dạy dành cho giáo viên. Chúng tôi sẽ xóa toàn bộ các bài viết, bình luận không liên quan trên toàn diễn đàn.
    Dismiss Notice

Bài 25: Kháng chiến lan rộng ra toàn quốc (1873 – 1884) - Lịch sử lớp 8

Thảo luận trong 'Môn Lịch Sử Lớp 8' bắt đầu bởi Huê Nguyễn, 20/5/18.

Lượt xem: 789

  1. Huê Nguyễn Moderator

    Bài 25: Kháng chiến lan rộng ra toàn quốc (1873 – 1884) - Lịch sử lớp 8 - Sau năm 1867, hai lần quân Pháp đánh Bắc Kì. Nhân dân kiên quyết kháng chiến còn triều đình Huế thì do dự, tiếp tục cắt đất cầu hòa. Hiệp ước Pa – tơ – nốt được kí kết, chấm dứt sự tồn tại độc lập của triều đình phong kiến nhà Nguyễn. Đó chính là nội dung mà chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài “Kháng chiến lan rộng ra toàn quốc” lịch sử 8.

    Bài 25: Kháng chiến lan rộng ra toàn quốc (1873 – 1884) - Lịch sử lớp 8

    A. Kiến thức trọng tâm

    I. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ nhất. Cuộc kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì.


    1. Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh Bắc Kì

    • Về phía Pháp:
      • Xây dựng bộ máy cai trị có tính chất quân sự
      • Đẩy mạnh bóc lột bằng tô thuế
      • Cướp đoạt ruộng đất của dân
      • Mở trường đào tạo tay sai
    • Về phía triều đình:
      • Tiếp tục chính sách đối nội, đối ngoại lỗi thời
      • Vơ vét tiền của của dân để ăn chơi và bồi thường chiến phí => kinh tế sa sút, binh lực yếu
      • Mâu thuẫn xã hội sâu sắc
      • Tiếp tục thương lượng với Pháp để chia sẻ quyền thống trị
    2. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất (1873)
    • Nguyên nhân
      • Nguyên nhân sâu xa: Thực dân Pháp muốn bành trướng thế lực nhảy vào Tây Nam Trung Quốc
      • Nguyên nhân trực tiếp : Lấy cớ đem quân ra bắc để giải quyết vụ Đuy-puy b.
    • Diễn biến:
      • Sáng 20/11/1873 Pháp đánh Hà Nội
      • Trưa 20/11/1873 thành Hà Nội thất thủ
    • Kết quả: Chưa đầy một tháng Pháp chiếm toàn bộ vùng châu thổ sông Hồng.
    3. Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng bắc Kì (1873 –1874)

    a. Tại Hà Nội
    • Nhân dân Hà Nội chiến đấu với mọi vũ khí có trong tay
    • Tổ chức Nghĩa hội được thành lập
    • Ngày 21/12/1873 nhân dân Hà Nội chiến thắng lớn tại Cầu Giấy
    b. Tại các tỉnh Bắc Kì
    • Quân Pháp bị đánh ở nhiều nơi
    • Nhiều căn cứ kháng chiến được thành lập
    c. Điều ước Giáp Tuất
    • Pháp rút quân khỏi Bắc Kì
    • Triều đình cắt 6 tỉnh Nam Kì cho Pháp.
    II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 - 1884

    1. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (1882)

    • Âm mưu của Pháp
      • Sau 1874, Pháp quyết tâm chiếm bằng được Bắc Kì, biến nước ta thành thuộc địa.
      • Lấy cớ triều đình Huế vi phạm Hiệp ước 1874, tiếp tục giao thiệp với nhà Thanh, Pháp đem quân xâm lược Bắc Kì lần hai.
    • Diễn biến:
      • 3/4/1882: quân Pháp đổ bộ lên Hà Nội
      • 25/4/1882 Rivie gửi tối hậu thư buộc tổng đốc Hoàng Diệu giao thành Hà Nội. Không đợi trả lời Pháp nổ súng tấn công.
      • Quân ta chống trả quyết liệt, đến trưa thành Hà Nội thất thủ Hoàng Diệu tự tử.
      • Sau đó Pháp chiếm một số nơi khác như Hòn Gai, Nam Định...
    2. Nhân dân Bắc Kì tiếp tục kháng Pháp
    • Ở Hà Nội nhân dân tự tay đốt nhà, tạo thành bức tường lửa chặn bước tiến của quân giặc.
    • Tại nơi khác, nhân dân cũng tích cực đánh giặc
    • 19/5/1883, quân ta giành thắng lợi trong trận Cầu Giấy lần thứ hai, Rivie bị giết tại trận
    • Pháp hoảng sợ định bỏ chạy nhưng triều đình Huế lại thương lượng với Pháp với hi vọng Pháp sẽ rút quân
    3. Hiệp ước Pa-tơ-nốt. Nhà nước phong kiến Việt Nam sụp đổ
    • 18/8/1883 Pháp bắt đầu tấn công Thuận An => 20/8/1883 Pháp đỗ bộ lên khu vực này.
    • 25/8/1883 triều đình Huế xin đình chiến và ký Hiệp ước Hac-măng. Triều đình thừa nhận quyền bảo hộ của Pháp ở Bắc và Trung Kì.
    • 6/6/1884 Pháp buộc triều đình Huế kí Hiệp ước Pa-tơ-nốt. Với Hiệp ước này, nhà nước phong kiến Nguyễn với tư cách một quốc gia độc lập đã hoàn toàn súp đỗ.
    B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI

    Hướng dẫn trả lời câu hỏi giữa bài
    Câu 1: Trang 120 – sgk lịch sử 8

    Những nét cơ bản về tình hình Việt Nam sau năm 1867?

    Hướng dẫn giải:

    Những nét cơ bản về tình hình Việt Nam sau năm 1867:
    • Về phía Pháp :
      • Xây dựng bộ máy cai trị có tính chất quân sự
      • Đẩy mạnh bóc lột bằng tô thuế
      • Cướp đoạt ruộng đất của dân
      • Mở trường đào tạo tay sai
    • Về phía triều đình:
      • Tiếp tục chính sách đối nội, đối ngoại lỗi thời
      • Vơ vét tiền của của dân để ăn chơi và bồi thường chiến phí => kinh tế sa sút, binh lực yếu. Mâu thuẫn xã hội sâu sắc
    Câu 2: Trang 120 – sgk lịch sử 8

    Thực dân đã tiến hành kế hoạch đánh chiếm Bắc Kì như thế nào?

    Hướng dẫn giải:

    Thực dân Pháp đã tiến hành kế hoạch đánh chiếm Bắc Kì theo những kế hoạch đã vạch ra từ trước.

    Cuối 1872, chúng cho người gây rối ở Hà Nội nhằm tạo cơ hội can thiệp sâu vào vấn đề Bắc Kì.

    Lấy cớ đó, Gác-ni-ê đã đưa hơn 200 quân Pháp ra Bắc.

    Sau đó, Pháp cho quân đánh thành Hà Nội ngày 20/11/1873. Sau khi chiếm được thành, chúng cho quân đánh các tỉnh Hưng Yên, Phủ Lý, Hải Dương,, Ninh Bình và Nam Định.

    Câu 3: Trang 120 – sgk lịch sử 8

    Tại sao quân triều đình ở Hà Nội đông mà vẫn không thắng được giặc?

    Hướng dẫn giải:

    Quân triều đình ở Hà Nội đông mà vẫn không thắng được giặc vì quân ta vũ khí thô sơ, triều đình chưa từng tổ chức kháng chiến cho nhân dân. Vì vậy, cuộc chiến đấu do Nguyễn Tri Phương chỉ huy chỉ diễn ra đơn lẻ và không nhận được sự hỗ trợ từ các nơi khác.

    Câu 4: Trang 121 – sgk lịch sử 8

    Trình bày diễn biến của trận Cầu giấy năm 1873?

    Hướng dẫn giải:

    Diễn biến trận Cầu Giấy:

    Khi thấy lực lượng của địch ở Hà Nội yếu, quân ta đã khép chặt vòng vây.

    Ngày 21/12/1873, quân Pháp phải phá vòng vây đánh ra Cầu Giấy.

    Chớp thời cơ quân đội của Hoàng Tá Viêm và quân cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc phục kích.

    Kết quả: Gác –ni-ê và nhiều sĩ quan thực dân, binh lính của Pháp bị giết tại trận.

    Câu 5: Trang 121 – sgk lịch sử 8

    Tại sao triều đình Huế kí hiệp ước Giáp Tuất?

    Hướng dẫn giải:

    Ngày 15/3/1874, triều đình Huế kí hiệp ước Giáp Tuất với thực dân Pháp.

    Nguyên nhân triều đình Huế kí hiệp ước là do triều đình muốn bảo vẹ quyền lợi của giai cấp và dòng họ nên triều đình Huế đã trượt dài trên con đường đi đến đầu hàng hoàn toàn thực dân Pháp. Tuy nhiên, đó là một sự tính toán thiếu cẩn thận của triều đình Nguyễn khiến cho chủ quyền dân tộc bị xâm phạm nhiều hơn, tạo điều kiện để Pháp thực hiện âm mưu xâm lược tiếp theo.

    Câu 6: Trang 122 – sgk lịch sử 8

    Thực dân Pháp đã đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai như thế nào?

    Hướng dẫn giải:

    Âm mưu của Pháp là sau 1874, Pháp quyết tâm chiếm bằng được Bắc Kì, biến nước ta thành thuộc địa. Do đó, lấy cớ triều đình Huế vi phạm Hiệp ước 1874, tiếp tục giao thiệp với nhà Thanh, Pháp đem quân xâm lược Bắc Kì lần hai vào năm 1882.

    Diễn biến:
    • Ngày 3/4/1882: quân Pháp do đại tá Ri –vi –e đổ bộ lên Hà Nội
    • Ngày 25/4/1882 Ri-vi-e gửi tối hậu thư buộc tổng đốc Hoàng Diệu giao thành Hà Nội. Không đợi trả lời Pháp nổ súng tấn công.
    • Quân ta chống trả quyết liệt, đến trưa thành Hà Nội thất thủ Hoàng Diệu tự tử. Sau đó Pháp chiếm một số nơi khác như Hòn Gai, Nam Định...
    Câu 7: Trang 123 – sgk lịch sử 8

    Tại sao thực dân Pháp không nhượng bộ triều đình Huế sau khi Ri-vi-e bị giết tại trận Cầu Giấy năm 1883?

    Hướng dẫn giải:

    Mặc dù, Ri-vi-e bị giết tại trận Cầu Giấy năm 1883 nhưng Pháp vẫn không nhượng bộ triều đình Huế vì: lúc đó triều đình Huế lại chủ trương thương lượng với Pháp, hi vọng nhờ chiến thắng này mà địch sẽ rút quân. Nhân cơ hội vua Tự Đức mất, triều đình Huế đang lục đục, thực dân Pháp cho thêm viện binh tấn công thẳng vào Thuận An – cửa ngõ kinh thành Huế.

    Câu 8: Trang 124 – sgk lịch sử 8

    Thái độ của nhân dân ta khi triều đình Huế kí hiệp ước đầu hàng thực dân Pháp như thế nào?

    Hướng dẫn giải:

    Thái độ của nhân dân ta khi triều đình Huế kí hiệp ước đầu hàng thực dân Pháp là vô cùng căm phẫn cả triều đình Huế lẫn bọn thực dân Pháp. Từ đó, khiến cho các phong trào kháng chiến chống Pháp được nổ ra liên tục và mạnh mẽ hơn. Các quan lại triều đình ở các địa phương đã phản đối lệnh bãi binh để phái chủ chiến trong triều đình đẩy mạnh hoạt động.

    Hướng dẫn trả lời câu hỏi cuối bài
    Câu 1: Trang 124 – sgk lịch sử 8

    Lập bảng nêu nội dung chủ yếu của các hiệp ước 1883 và 1884?

    Hướng dẫn giải:
    2018-05-20_10-10-55.jpg
    Câu 2: Trang 124 – sgk lịch sử 8

    Tại sao nói từ năm 1858 đến năm 1884 là quá trình triều đình Huế đi từ đầu hàng từng bước đến đầu hàng toàn bộ trước quân xâm lược?

    Hướng dẫn giải:

    Từ khi thực dân Pháp nổ súng tấn công xâm lược nước ta năm 1858 đến năm 1884, triều đình Huế đã kí với chúng tất cả 4 bản hiệp ước để thỏa hiệp.

    Bản hiệp ước đầu tiên là hiệp ước Nhâm Tuất năm 1862, triều đình Huế đã thừa nhận sự cai quản của Pháp ờ 3 tỉnh Nam Bộ (Gia Định. Định Tường, Biên Hoà) và đảo côn Lôn ; mở 3 cửa biển cho Pháp vào buôn bán...

    Tiếp đến, bản hiệp ước Giáp Tuất 1874, triều đình thừa nhận 6 tỉnh Nam Kì hoàn toàn thuộc Pháp...

    Đến hiệp ước Hác-măng 1883, triều đình Huế chính thức thừa nhận nền bảo hộ của Pháp ờ Bắc Kì và Trung Kì...; mọi việc giao thiệp với nước ngoài (kể cả với Trung Quốc) đều do Pháp nắm.

    Cuối cùng, đến hiệp ước Pa-tơ-nốt 1884, triều đình thừa nhận sự bảo hộ của nước Pháp.

    Như vậy, qua mỗi một hiệp ước, chúng ta điều lần lượt nhượng bộ cho Pháp. Từ chỗ cắt từng bộ phận lãnh thổ rồi đi đến thừa nhận nền thống trị của Pháp trên toàn bộ lãnh thổ nước ta.

    BÀI THAM KHẢO THÊM

    Câu hỏi:
    Trình bày cuộc kháng chiến chống pháp của nhân dân Bắc Kì lần thứ hai?

    Hướng dẫn giải:

    Âm mưu của Pháp

    Sau 1874, Pháp quyết tâm chiếm bằng được Bắc Kì, biến nước ta thành thuộc địa. Lấy cớ triều đình Huế vi phạm Hiệp ước 1874, tiếp tục giao thiệp với nhà Thanh, Pháp đem quân xâm lược Bắc Kì lần hai.

    Diễn biến:
    • 3/4/1882: quân Pháp đổ bộ lên Hà Nội
    • 25/4/1882 Rivie gửi tối hậu thư buộc tổng đốc Hoàng Diệu giao thành Hà Nội. Không đợi trả lời Pháp nổ súng tấn công.
    • Quân ta chống trả quyết liệt, đến trưa thành Hà Nội thất thủ Hoàng Diệu tự tử.
    • Sau đó Pháp chiếm một số nơi khác như Hòn Gai, Nam Định...
    Nhân dân Bắc Kì kháng Pháp:
    • Ở Hà Nội nhân dân tự tay đốt nhà, tạo thành bức tường lửa chặn bước tiến của quân giặc.
    • Tại nơi khác, nhân dân cũng tích cực đánh giặc
    • 19/5/1883, quân ta giành thắng lợi trong trận Cầu Giấy lần thứ hai, Rivie bị giết tại trận
    • Pháp hoảng sợ định bỏ chạy nhưng triều đình Huế lại thương lượng với Pháp với hi vọng Pháp sẽ rút quân
     

Chia sẻ trang này